આમ તો હમેશાં મબુભાઈ મૂંઝવણમાં મુકાતા આવેલા ચકુભાઈને તમે હંમેશાં તમારી ચતુર કુશળ બુદ્ધિ વડે મબુભાઈની મૂંઝવણોના ચક્રવ્યૂહને ભેદતા આવ્યા છે. પણ આજે પહેલીવાર મબુભાઈનાં મંદ બુદ્ધિએ તમને એવી મહા-પઝલના ચક્કરમાં નાંખી દીધાં કે આજે મુંઝાવાનો વારો મબુભાઈના બદલે તમારો આવી ગયો, આ દિવાળીના સપરમા દિવસોમાં...
સોમવારની સવારે હજી તો તમે બ્રશ કરીને ચ્હાની પહેલી ચુસકી લેતા હતા. ચકુભાઈ, ને તમારા ઘર પાસે રિક્ષા થોભ્યાનો ઘરરર ખટાક્ અવાજ સંભળાયો.
જો તો જરા! આપણે ત્યાં તો નથી આવ્યું ને કોઈ દિવાળી વેકેશન દહન માટે? પહેલાંના જમાનામાં કાગડાનું કા...કા... મહેમાનના આગમનની એંધાણી આપતું હતું, એ કામ હવે રિક્ષાઓ એના કર્કશ ઘરઘરાટથી કરે છે.' તમે તમારા કિચન-કામિનીને હાક મારીને કહ્યું ચકુભાઈ. અને સવારના પહોરમાં મબુભાઈના શ્રીમતી ભોળીબેનને ચિંતાતુર ચહેરે રિક્ષામાંથી ઉતરતાં જોઈ, તમે ચ્હાનો કપ અધુરો મૂકી સફાળા ઊભા થઈ ગયા ચકુભાઈ.
'અરે ભાભી અત્યારમાં? મબુભાઈ મઝામાં તો છે ને? આવો, અંદર આવો!' તમે ચિંતાતુર ચહેરે ભોળી ભાભીને પૂછ્યું,
'અરે ભાઈ! મારા એ તો મઝામાં જ છે. સજામાં તો અમે છીએ, એટલે તો સવારના પહોરમાં તમે બહાર નીકળી જાવ ચકુભાઈ, એ પહેલાં હું મારતી રિક્ષાએ અહીં આવી છું. એમને તો એમ જ છે, કે આજે હું જરા વહેલી શાક લેવા નીકળી છું.' અને ચ્હાની ચુસકી લેતાં લેતાં આંસુભીનાં લોચનિયે ભોળીભાભી મબુભાઈની છેલ્લા થોડાક દિવસોની જે વિચિત્ર હરકતની વાત કરતા ગયા, એણે તો તમારા જેવા ચ.કુ.ભાઈનેય મહાપઝલમાં મૂકી દીધાં ચકુભાઈ!
'... એકાદ મહિના પહેલાં ઈ કયાંકથી એક કૂતરો વેચાતો લઈ આવ્યા છે, આ સપરમા દિવસોમાં, પૂરા ત્રણ હજાર રૃપિયા આપીને!'
'હેં! શું કીધું ભાભી તમે? કૂતરો? અને મબુભાઈ વેચાતો લઈ આવ્યા છે? આટલો મોંઘો? અરે મબુભાઈને કૂતરાંની તો એટલી એલર્જી છે કે, એકવાર એમણે મને કહેલું, 'ચકુભાઈ, જેમ શબરીને જંગલના પાંદડે પાંદડે શ્રીરામ દેખાતા હતાં, એમ મને કૂતરે કૂતરે હડકવાના ઈંજેક્શનોના ભાલા દેખાય છે. પરશુરામે તો પૃથ્વીને એકવીસ વાર નક્ષત્રી કરેલી, પણ મારું ચાલે તો હું પૃથ્વીને એકસો એકવીસવાર 'ન-કૂત્રી' કરી નાંખું. અને તમે કહો છો ભાભી કે મબુભાઈ ત્રણ હજાર રૃપિયાનો કૂતરો ખરીદી લાવ્યા છે. ઈટ ઈઝ નોટ સીટીંગ ઈન માય માઈન્ડ! આઈ મીન મારા મગજમાં એ બેસતું નથી ભાભી!' તમે આશ્ચર્યભર્યા સ્વરે કહ્યું ચકુભાઈ.
'સીટનું તો મારા મગજમાં ય નથી ભાઈ! અને કૂતરો ય પાછો એ કેવો લઈ આવ્યા છે? આમ તો છે ધોળા મ્હોંવાળો નાનકડો રૃપાળો, પણ એનાં ડાબો કાન અડધો કપાયેલો છે, ને એનું ભસવાનું તો મારા બાપ! આખો દિવસ...માં જીભ જ નથી ઘાલતો. હાઉ હાઉ! ભોં ભોં કરીને મગજ ફેરવી દે છે. મૂઓ થાકતો જ નથી. રોજ સાંજે તમારા ભાઈ ઓફિસેથી આવે ત્યારે એ ભોં ભોં કરતો જ હોય! એટલે પછી એ હાથમાં લાકડીનો ડંગોરો લઈને 'ભસ ભસ લે હવે તું ભસ સા...' કહેતાં જાય ને એને મારતા જાય. ત્યારે એ ઘોઘર વાઉ વાઉ કરતો બે પગ વચ્ચે પુંછડી દબાવીને ચૂપ બેસે. પછી નિરાંતે તમારા ભાઈ એની સામે આરામ ખુરશીમાં ટેસથી બીડી-બાકસ લઈને બેસે. પણ આ કૂતરો તો છે જ વિચિત્ર. થોડીવાર થાય એટલે ફરી ભસવા માંડેને ફરી તમારા ભાઈ હાથમાં લાકડી ઉપાડે કે એ ડરીને 'વાઉ વાઉ' કરવા માંડે અને એટલે તમારા ભાઈ પાછા ખુશખુશાલ.'
'ઘોઘર? એ શુ એ કૂતરાનું નામ છે ભાભી.'તમારું આશ્ચર્ય એક પછી એક વધુને વધુ ઈંડા મૂકતું જતું હતું ચકુભાઈ.
'હા, તમારા ભાઈએ જ પાડેલું છે, કેવું બિહામણું નામ છે. મેં તો કીધું કે નામ તો સારું પાડો આ કાનકપલા ભસવાટીયાનું તો કે, 'ના નામ તો ઘોઘર જ રહેશે. એના ભસવાટના અને કપલાકાનના તો મેં ત્રણ હજાર રૃપિયા આપ્યા છે.' હવે તમે જ કો ભાઈ! કેવી વિચિત્ર વાત છે એમની? જોકે ઘોઘરને લઈ આવ્યા પછી એમનો પોતાનો સ્વભાવ તો ઘણો સુધર્યો છે, નહીં તો રોજ સાંજે ઘરે આવે ત્યારે તરત પહેલાં તો એમને ઘરનાંને છાશિયા-ઘુરકીયાં કરતા, એ હવે નથી કરતાં. પણ ભઈસાબ નવા વરસે તો આ ઘોઘરથી છોડાવો અમને. છોકરાંઓ તો એના આખા દિવસના ભસવાટથી એવા કંટાળી ગયા છે! લો તારે હું તો જાઉં છું ભાઈ! નહીં તો મોડું થશે તો કે'શે કે શાક લેતાં આટલી વાર? પણ તમે કંઈક જલ્દી કરજો હોં ચકુભાઈ! નહીં તો હું ગાંડી થઈ જઈશ એ ઘોઘરના આખા દિવસના ભસવાટથી!' કહેતાં ભોળીભાભી જવા માટે ઊઠયા, ને એમની આખી વાતથી ગુંચવાયેલી ફિરકી જેવા તમે એવા જ ગુંચવાયેલા સ્વરે કહ્યું ચકુભાઈ, 'તમે ચિંતા ન કરો ભાભી! મબુભાઈની આ વિચિત્ર હરકતે મારા મનમાંય એટલું કૂતુહલ જન્માવ્યું છે કે આજે એનો તાગ લીધે જ છૂટકો છે. મબુભાઈએ આજે પહેલીવાર મને આટલી મુંઝવણમાં મૂક્યો છે. કેટલા વાગ્યે ઓફિસે જાય છે એ?'
'આમ તો એમની ઓફિસનો ટે'મ સવારના દસનો છે, પણ એ બિચારા તો પોણા દસે પો'ગી જ જાય છે.'
'બસ તો પછી હમણાં જ પોણા દસે જ એમને પકડું છું, એમની ઓફિસના કંપાઉન્ડ ઝાંપે જ' તમે કહ્યું ચકુભાઈ...
'... અને સવારના પોણાદસ વાગ્યામાં એમની ઓફિસના ઝાંપે તમને જોઈને મબુભાઈના ભોળિયા ચહેરા પર આનંદ મઢ્યા આશ્ચર્યના રેલાં ઊતરી આવ્યા. 'અરે ચકુભાઈ! શું વાત છે? સપરમા દિવસોમાં આજે સવાર સવારમાં તમે ક્યાંય ભૂલા પડયા. આ કબાડીખાનાના ઝાંપે? રજા પર છો? ચાલો ચાલો ચ્હા પીએ.' કહી મબુભાઈએ તમને ચ્હાની લારી તરફ દોર્યા.
'મબુભાઈ! મેં સાંભળ્યું છે કે, આજકાલ તમે કંઈ કૂતરાં પાળવાનું શરૃ કર્યું છે?' તમે કૂતરા વેગે અડધી ચ્હા પૂરી કરી નાંખી વાત છેડી.
'તમને કોણે કહ્યું ચકુભાઈ? જુઓ એ મારો અંગત મામલો છે. એટલે આગળ કંઈ પૂછતા નહીં.' મીણીયા સ્વભાવના મબુભાઈ તે પછી બીડી જલાવી બોલ્યા, 'બીજુ શું ચાલે છે? ભાભી, બાળકો મઝામાં? ચાલો આવો છો ઓફિસમાં? મારો ટાઈમ થવા આવ્યો છે.' કહી મબુભાઈ કિટલીની પાટલીએથી સફાળા ઊભા થઈ ગયાં.
મબુભાઈના આ વિચિત્ર વર્તને તો તમારા 'કૂતરા-કુતૂહલ'ને ઓર ઉશ્કેરી મૂક્યું ચકુભાઈ, ને ગમે તેમ કરીને વાતનો તાગ મેળવીને જ જવાનો નિર્ણય કરી તમે કહ્યું, 'હા, હું આવું છું. તમારી સાથે થોડું બેસીને પછી જઈશ.' પણ... પણ...!
પણ... ચકુભાઈ! તમે મબુભાઈની સાથે એમની ઓફિસના કંપાઉન્ડમાં પગ મૂક્યો ત્યારે... ત્યારે તો...
ત્યારે તો એ ઓફિસના આખાય કંપાઉન્ડ અને કચેરીનું વાતાવરણ, જાણે કોઈ આતંકવાદી હમણાં જ ત્યાં બોમ્બ-વિસ્ફોટ કરવાનો હોય એવું તંગ લાગતું હતું. પ્યૂનો હાંફળા-ફાંફળા દોડતા હતા, હેડ-કલાર્કો તંગ ચહેરા પરના ચશ્માં નાક પર તાણી ઓશિયાળી સૂરતે ટટ્ટાર બેઠા હતાં. કારકુનો બીડી બુઝાવી દઈ બુઝ્યા-બુઝ્યા ચહેરે જાણે કોઈ વાવાઝોડું પસાર થવાની રાહ જોઈ રહ્યા હોય તેમ ટેન્શન પહેરીને બેઠાં હતાં.
'મબુભાઈ અહીં વાતાવરણમાં આટલું બધું ટેન્શન કેમ લાગે છે? બધાંના ચહેરા બીધેલાં દેખાય છે! કંઈ થયું છે કે શું અહીં?'
'લાગે છે અમારા આર.ડી.એક્સ બીગ-બોસની બારુદ ગાડી કંપાઉન્ડમાં પ્રવેશી ચુકી છે. આપણે જરા બાજુ પર ખસી જઈએ. હડકાયું કૂતરું સામેથી આવતું હોય ત્યારે બાજુ પર ખસી જવું એને બીવું નહીં, સાવચેતી કહેવાય ચકુભાઈ! નહીં તો આખો દિવસ ભસતા રહેવાના અને બચકાં ભરતા રહેવાના એના શોખની શરૃઆત આજે એ આપણાથી કરશે. સા... એટલે નપાવવટ નાલાયક છે કે, એ મરી જશે તો કોઈ એના બેસણામાંય નહીં જાય. આ તો શું થાય કે નોકરીનો મામલો છે, એટલે મજબુરી કા દૂસરા નામ...' જેવો ઘાટ છે.' કહેતાં મબુભાઈએ ધૃણાથી થુંકીને અર્ધીજલેલી બીડીને દાંત ભીંસી બુટની એડી નીચે કચરી નાંખી.
અને કંપાઉન્ડના પાર્કિંગ-પ્લેસમાં હમણાં જ આવેલી કિંમતી સરકારી કારનું દ્વાર એક બિલ્લા-ડ્રેસધારી પ્યૂને ખોલ્યું અને એમાંથી નીકળેલા સફેદ સૂટ-ટાઈધારી, ધોળા વાળવાળા, પથ્થરી ગુસ્સેલા ચહેરાના ગરદન વિનાના જાડા માણસને ફૂંફાડતી ચાલે લિફટની દિશામાં જતો જોઈ તમને લાગ્યું ચકુભાઈ, કે આ 'એવરેસ્ટી ઈગો' (મહા અભિમાન) ધરાવતો માણસ એની પૂરી જિંદગીમાં એક પણ દોસ્ત તો નહીં જ બનાવી શક્યો હોય, પણ જિંદગીમાં એક પણ વ્યક્તિનો પ્રેમ કે ભલી લાગણી એકવાર પણ નહીં મેળવી શક્યો હોય, એનાં પત્ની બાળકો સુદ્ધાંનો!
અને એ બારુદી વાવાઝોડું લિફટમાં પૂરાઈ જતાં, રીલેક્સ થયેલા લાગતા મબુભાઈના ચહેરાએ તમારા મનમાં એક વીજ-ઝબકાર કરી દીધો.
'મબુભાઈ! એક મિનિટ! તમારા આ હમણાં ગયા એ ધોળા કપડાવાળા તમારા બારુદી બીગ-બોસનું નામ મી. ઘોઘર છે? અને એમનો ડાબો કાન થોડો કપાયેલો છે?' તમે પૂછ્યું ચકુભાઈ.
'ઓહ યસ!' આશ્ચર્યચકિત સ્વરે મબુભાઈએ કહ્યું, 'પણ... પણ તમને એ શી રીતે ખબર પડી ચકુભાઈ? આ ત્રાસવાદીના આ ઓફિસમાં આવ્યા પછી તો તમે પહેલી જ વાર આવ્યા છો! તમે ઓળખો છો શું એ પાગલ કુત્તાને?'
'ના, મબુભાઈ! પણ તમારા સબ કોન્શ્યસ (અર્ધચેતન) માઈન્ડની સાયકોલોજીને હું ઓળખી ગયો છું. હવે હું તમારી સાથે ઓફિસમાં નથી આવતો. સીધો તમારા ઘેર જાઉં છું, ભોળીભાભીને એ કહેવા કે, 'ભાભી જ્યાં સુધી મબુભાઈના અત્યારના ભસવાટીયા બોસ મી. ઘોઘરની એમની ઓફિસમાંથી વિદાય નહીં થાય ત્યાં સુધી તો મબુભાઈ એમના ભસવાટીયા 'ઘોઘર'ને નહીં જ વેચે? અને તો જ મબુભાઈનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય જળવાશે. અને તમને ય રાહત રહેશે.' કહી તમે કંપાઉન્ડમાંથી જ મબુભાઈની વિદાય લીધી ચકુભાઈ, ને મબુભાઈ આશ્ચર્ય-પ્રશ્નાર્થ વિસ્ફારીત નયને, અદૃશ્ય થઈ રહેલા તમારી પીઠને ક્યાંય સુધી તાકી રહ્યા, ને એકાએક 'ઘોઘર'નું સ્મરણ થઈ આવતાં, રીસ્ટ-વોચમાં જોતાં લિફટની દિશામાં દોડી ગયા...
કાશ ચકુભાઈ! મબુભાઈને ત્યારે એ ખબર હોત કે એમના બારુદી બોસ મિ. ઘોઘરનો ટ્રાન્સફર ઓર્ડર આજની ટપાલમાં આવી ગયો છે, ને દિવાળી પછી લાભપાંચમે એ અહીંથી 'રિલીવ' થવાનાં છે, તો શાયદ મબુભાઈની દિવાળી સુધરી ગઈ હોત, અને ભોળીભાભીનું નવું વરસ પણ...
નસીર ઇસમાઇલી
સોમવારની સવારે હજી તો તમે બ્રશ કરીને ચ્હાની પહેલી ચુસકી લેતા હતા. ચકુભાઈ, ને તમારા ઘર પાસે રિક્ષા થોભ્યાનો ઘરરર ખટાક્ અવાજ સંભળાયો.
જો તો જરા! આપણે ત્યાં તો નથી આવ્યું ને કોઈ દિવાળી વેકેશન દહન માટે? પહેલાંના જમાનામાં કાગડાનું કા...કા... મહેમાનના આગમનની એંધાણી આપતું હતું, એ કામ હવે રિક્ષાઓ એના કર્કશ ઘરઘરાટથી કરે છે.' તમે તમારા કિચન-કામિનીને હાક મારીને કહ્યું ચકુભાઈ. અને સવારના પહોરમાં મબુભાઈના શ્રીમતી ભોળીબેનને ચિંતાતુર ચહેરે રિક્ષામાંથી ઉતરતાં જોઈ, તમે ચ્હાનો કપ અધુરો મૂકી સફાળા ઊભા થઈ ગયા ચકુભાઈ.
'અરે ભાભી અત્યારમાં? મબુભાઈ મઝામાં તો છે ને? આવો, અંદર આવો!' તમે ચિંતાતુર ચહેરે ભોળી ભાભીને પૂછ્યું,
'અરે ભાઈ! મારા એ તો મઝામાં જ છે. સજામાં તો અમે છીએ, એટલે તો સવારના પહોરમાં તમે બહાર નીકળી જાવ ચકુભાઈ, એ પહેલાં હું મારતી રિક્ષાએ અહીં આવી છું. એમને તો એમ જ છે, કે આજે હું જરા વહેલી શાક લેવા નીકળી છું.' અને ચ્હાની ચુસકી લેતાં લેતાં આંસુભીનાં લોચનિયે ભોળીભાભી મબુભાઈની છેલ્લા થોડાક દિવસોની જે વિચિત્ર હરકતની વાત કરતા ગયા, એણે તો તમારા જેવા ચ.કુ.ભાઈનેય મહાપઝલમાં મૂકી દીધાં ચકુભાઈ!
'... એકાદ મહિના પહેલાં ઈ કયાંકથી એક કૂતરો વેચાતો લઈ આવ્યા છે, આ સપરમા દિવસોમાં, પૂરા ત્રણ હજાર રૃપિયા આપીને!'
'હેં! શું કીધું ભાભી તમે? કૂતરો? અને મબુભાઈ વેચાતો લઈ આવ્યા છે? આટલો મોંઘો? અરે મબુભાઈને કૂતરાંની તો એટલી એલર્જી છે કે, એકવાર એમણે મને કહેલું, 'ચકુભાઈ, જેમ શબરીને જંગલના પાંદડે પાંદડે શ્રીરામ દેખાતા હતાં, એમ મને કૂતરે કૂતરે હડકવાના ઈંજેક્શનોના ભાલા દેખાય છે. પરશુરામે તો પૃથ્વીને એકવીસ વાર નક્ષત્રી કરેલી, પણ મારું ચાલે તો હું પૃથ્વીને એકસો એકવીસવાર 'ન-કૂત્રી' કરી નાંખું. અને તમે કહો છો ભાભી કે મબુભાઈ ત્રણ હજાર રૃપિયાનો કૂતરો ખરીદી લાવ્યા છે. ઈટ ઈઝ નોટ સીટીંગ ઈન માય માઈન્ડ! આઈ મીન મારા મગજમાં એ બેસતું નથી ભાભી!' તમે આશ્ચર્યભર્યા સ્વરે કહ્યું ચકુભાઈ.
'સીટનું તો મારા મગજમાં ય નથી ભાઈ! અને કૂતરો ય પાછો એ કેવો લઈ આવ્યા છે? આમ તો છે ધોળા મ્હોંવાળો નાનકડો રૃપાળો, પણ એનાં ડાબો કાન અડધો કપાયેલો છે, ને એનું ભસવાનું તો મારા બાપ! આખો દિવસ...માં જીભ જ નથી ઘાલતો. હાઉ હાઉ! ભોં ભોં કરીને મગજ ફેરવી દે છે. મૂઓ થાકતો જ નથી. રોજ સાંજે તમારા ભાઈ ઓફિસેથી આવે ત્યારે એ ભોં ભોં કરતો જ હોય! એટલે પછી એ હાથમાં લાકડીનો ડંગોરો લઈને 'ભસ ભસ લે હવે તું ભસ સા...' કહેતાં જાય ને એને મારતા જાય. ત્યારે એ ઘોઘર વાઉ વાઉ કરતો બે પગ વચ્ચે પુંછડી દબાવીને ચૂપ બેસે. પછી નિરાંતે તમારા ભાઈ એની સામે આરામ ખુરશીમાં ટેસથી બીડી-બાકસ લઈને બેસે. પણ આ કૂતરો તો છે જ વિચિત્ર. થોડીવાર થાય એટલે ફરી ભસવા માંડેને ફરી તમારા ભાઈ હાથમાં લાકડી ઉપાડે કે એ ડરીને 'વાઉ વાઉ' કરવા માંડે અને એટલે તમારા ભાઈ પાછા ખુશખુશાલ.'
'ઘોઘર? એ શુ એ કૂતરાનું નામ છે ભાભી.'તમારું આશ્ચર્ય એક પછી એક વધુને વધુ ઈંડા મૂકતું જતું હતું ચકુભાઈ.
'હા, તમારા ભાઈએ જ પાડેલું છે, કેવું બિહામણું નામ છે. મેં તો કીધું કે નામ તો સારું પાડો આ કાનકપલા ભસવાટીયાનું તો કે, 'ના નામ તો ઘોઘર જ રહેશે. એના ભસવાટના અને કપલાકાનના તો મેં ત્રણ હજાર રૃપિયા આપ્યા છે.' હવે તમે જ કો ભાઈ! કેવી વિચિત્ર વાત છે એમની? જોકે ઘોઘરને લઈ આવ્યા પછી એમનો પોતાનો સ્વભાવ તો ઘણો સુધર્યો છે, નહીં તો રોજ સાંજે ઘરે આવે ત્યારે તરત પહેલાં તો એમને ઘરનાંને છાશિયા-ઘુરકીયાં કરતા, એ હવે નથી કરતાં. પણ ભઈસાબ નવા વરસે તો આ ઘોઘરથી છોડાવો અમને. છોકરાંઓ તો એના આખા દિવસના ભસવાટથી એવા કંટાળી ગયા છે! લો તારે હું તો જાઉં છું ભાઈ! નહીં તો મોડું થશે તો કે'શે કે શાક લેતાં આટલી વાર? પણ તમે કંઈક જલ્દી કરજો હોં ચકુભાઈ! નહીં તો હું ગાંડી થઈ જઈશ એ ઘોઘરના આખા દિવસના ભસવાટથી!' કહેતાં ભોળીભાભી જવા માટે ઊઠયા, ને એમની આખી વાતથી ગુંચવાયેલી ફિરકી જેવા તમે એવા જ ગુંચવાયેલા સ્વરે કહ્યું ચકુભાઈ, 'તમે ચિંતા ન કરો ભાભી! મબુભાઈની આ વિચિત્ર હરકતે મારા મનમાંય એટલું કૂતુહલ જન્માવ્યું છે કે આજે એનો તાગ લીધે જ છૂટકો છે. મબુભાઈએ આજે પહેલીવાર મને આટલી મુંઝવણમાં મૂક્યો છે. કેટલા વાગ્યે ઓફિસે જાય છે એ?'
'આમ તો એમની ઓફિસનો ટે'મ સવારના દસનો છે, પણ એ બિચારા તો પોણા દસે પો'ગી જ જાય છે.'
'બસ તો પછી હમણાં જ પોણા દસે જ એમને પકડું છું, એમની ઓફિસના કંપાઉન્ડ ઝાંપે જ' તમે કહ્યું ચકુભાઈ...
'... અને સવારના પોણાદસ વાગ્યામાં એમની ઓફિસના ઝાંપે તમને જોઈને મબુભાઈના ભોળિયા ચહેરા પર આનંદ મઢ્યા આશ્ચર્યના રેલાં ઊતરી આવ્યા. 'અરે ચકુભાઈ! શું વાત છે? સપરમા દિવસોમાં આજે સવાર સવારમાં તમે ક્યાંય ભૂલા પડયા. આ કબાડીખાનાના ઝાંપે? રજા પર છો? ચાલો ચાલો ચ્હા પીએ.' કહી મબુભાઈએ તમને ચ્હાની લારી તરફ દોર્યા.
'મબુભાઈ! મેં સાંભળ્યું છે કે, આજકાલ તમે કંઈ કૂતરાં પાળવાનું શરૃ કર્યું છે?' તમે કૂતરા વેગે અડધી ચ્હા પૂરી કરી નાંખી વાત છેડી.
'તમને કોણે કહ્યું ચકુભાઈ? જુઓ એ મારો અંગત મામલો છે. એટલે આગળ કંઈ પૂછતા નહીં.' મીણીયા સ્વભાવના મબુભાઈ તે પછી બીડી જલાવી બોલ્યા, 'બીજુ શું ચાલે છે? ભાભી, બાળકો મઝામાં? ચાલો આવો છો ઓફિસમાં? મારો ટાઈમ થવા આવ્યો છે.' કહી મબુભાઈ કિટલીની પાટલીએથી સફાળા ઊભા થઈ ગયાં.
મબુભાઈના આ વિચિત્ર વર્તને તો તમારા 'કૂતરા-કુતૂહલ'ને ઓર ઉશ્કેરી મૂક્યું ચકુભાઈ, ને ગમે તેમ કરીને વાતનો તાગ મેળવીને જ જવાનો નિર્ણય કરી તમે કહ્યું, 'હા, હું આવું છું. તમારી સાથે થોડું બેસીને પછી જઈશ.' પણ... પણ...!
પણ... ચકુભાઈ! તમે મબુભાઈની સાથે એમની ઓફિસના કંપાઉન્ડમાં પગ મૂક્યો ત્યારે... ત્યારે તો...
ત્યારે તો એ ઓફિસના આખાય કંપાઉન્ડ અને કચેરીનું વાતાવરણ, જાણે કોઈ આતંકવાદી હમણાં જ ત્યાં બોમ્બ-વિસ્ફોટ કરવાનો હોય એવું તંગ લાગતું હતું. પ્યૂનો હાંફળા-ફાંફળા દોડતા હતા, હેડ-કલાર્કો તંગ ચહેરા પરના ચશ્માં નાક પર તાણી ઓશિયાળી સૂરતે ટટ્ટાર બેઠા હતાં. કારકુનો બીડી બુઝાવી દઈ બુઝ્યા-બુઝ્યા ચહેરે જાણે કોઈ વાવાઝોડું પસાર થવાની રાહ જોઈ રહ્યા હોય તેમ ટેન્શન પહેરીને બેઠાં હતાં.
'મબુભાઈ અહીં વાતાવરણમાં આટલું બધું ટેન્શન કેમ લાગે છે? બધાંના ચહેરા બીધેલાં દેખાય છે! કંઈ થયું છે કે શું અહીં?'
'લાગે છે અમારા આર.ડી.એક્સ બીગ-બોસની બારુદ ગાડી કંપાઉન્ડમાં પ્રવેશી ચુકી છે. આપણે જરા બાજુ પર ખસી જઈએ. હડકાયું કૂતરું સામેથી આવતું હોય ત્યારે બાજુ પર ખસી જવું એને બીવું નહીં, સાવચેતી કહેવાય ચકુભાઈ! નહીં તો આખો દિવસ ભસતા રહેવાના અને બચકાં ભરતા રહેવાના એના શોખની શરૃઆત આજે એ આપણાથી કરશે. સા... એટલે નપાવવટ નાલાયક છે કે, એ મરી જશે તો કોઈ એના બેસણામાંય નહીં જાય. આ તો શું થાય કે નોકરીનો મામલો છે, એટલે મજબુરી કા દૂસરા નામ...' જેવો ઘાટ છે.' કહેતાં મબુભાઈએ ધૃણાથી થુંકીને અર્ધીજલેલી બીડીને દાંત ભીંસી બુટની એડી નીચે કચરી નાંખી.
અને કંપાઉન્ડના પાર્કિંગ-પ્લેસમાં હમણાં જ આવેલી કિંમતી સરકારી કારનું દ્વાર એક બિલ્લા-ડ્રેસધારી પ્યૂને ખોલ્યું અને એમાંથી નીકળેલા સફેદ સૂટ-ટાઈધારી, ધોળા વાળવાળા, પથ્થરી ગુસ્સેલા ચહેરાના ગરદન વિનાના જાડા માણસને ફૂંફાડતી ચાલે લિફટની દિશામાં જતો જોઈ તમને લાગ્યું ચકુભાઈ, કે આ 'એવરેસ્ટી ઈગો' (મહા અભિમાન) ધરાવતો માણસ એની પૂરી જિંદગીમાં એક પણ દોસ્ત તો નહીં જ બનાવી શક્યો હોય, પણ જિંદગીમાં એક પણ વ્યક્તિનો પ્રેમ કે ભલી લાગણી એકવાર પણ નહીં મેળવી શક્યો હોય, એનાં પત્ની બાળકો સુદ્ધાંનો!
અને એ બારુદી વાવાઝોડું લિફટમાં પૂરાઈ જતાં, રીલેક્સ થયેલા લાગતા મબુભાઈના ચહેરાએ તમારા મનમાં એક વીજ-ઝબકાર કરી દીધો.
'મબુભાઈ! એક મિનિટ! તમારા આ હમણાં ગયા એ ધોળા કપડાવાળા તમારા બારુદી બીગ-બોસનું નામ મી. ઘોઘર છે? અને એમનો ડાબો કાન થોડો કપાયેલો છે?' તમે પૂછ્યું ચકુભાઈ.
'ઓહ યસ!' આશ્ચર્યચકિત સ્વરે મબુભાઈએ કહ્યું, 'પણ... પણ તમને એ શી રીતે ખબર પડી ચકુભાઈ? આ ત્રાસવાદીના આ ઓફિસમાં આવ્યા પછી તો તમે પહેલી જ વાર આવ્યા છો! તમે ઓળખો છો શું એ પાગલ કુત્તાને?'
'ના, મબુભાઈ! પણ તમારા સબ કોન્શ્યસ (અર્ધચેતન) માઈન્ડની સાયકોલોજીને હું ઓળખી ગયો છું. હવે હું તમારી સાથે ઓફિસમાં નથી આવતો. સીધો તમારા ઘેર જાઉં છું, ભોળીભાભીને એ કહેવા કે, 'ભાભી જ્યાં સુધી મબુભાઈના અત્યારના ભસવાટીયા બોસ મી. ઘોઘરની એમની ઓફિસમાંથી વિદાય નહીં થાય ત્યાં સુધી તો મબુભાઈ એમના ભસવાટીયા 'ઘોઘર'ને નહીં જ વેચે? અને તો જ મબુભાઈનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય જળવાશે. અને તમને ય રાહત રહેશે.' કહી તમે કંપાઉન્ડમાંથી જ મબુભાઈની વિદાય લીધી ચકુભાઈ, ને મબુભાઈ આશ્ચર્ય-પ્રશ્નાર્થ વિસ્ફારીત નયને, અદૃશ્ય થઈ રહેલા તમારી પીઠને ક્યાંય સુધી તાકી રહ્યા, ને એકાએક 'ઘોઘર'નું સ્મરણ થઈ આવતાં, રીસ્ટ-વોચમાં જોતાં લિફટની દિશામાં દોડી ગયા...
કાશ ચકુભાઈ! મબુભાઈને ત્યારે એ ખબર હોત કે એમના બારુદી બોસ મિ. ઘોઘરનો ટ્રાન્સફર ઓર્ડર આજની ટપાલમાં આવી ગયો છે, ને દિવાળી પછી લાભપાંચમે એ અહીંથી 'રિલીવ' થવાનાં છે, તો શાયદ મબુભાઈની દિવાળી સુધરી ગઈ હોત, અને ભોળીભાભીનું નવું વરસ પણ...
નસીર ઇસમાઇલી
0 comments:
Post a Comment