હા, હું તને પણ પ્રેમ કરું છું... જીવનભર કરતો રહીશ!?

- તમે કોઈ વ્યક્તિના ગળાડૂબ પ્રેમમાં હો અને તેને બિનશરતી પ્રેમ આપતા હો એ રીતે તમારી જાતને ચાહવાનું તમે આજથી જ શરૃ કરો. પ્રેમ કરતાં હોઈએ તેને શ્રેષ્ઠતમ આપવું જોઈએ. શું હું મારી જાતને શ્રેષ્ઠતમ આપું છું કે પછી મારા વ્યસ્ત દિવસ પછીનો વધ્યો ઘટયો સમય? કોઈને પ્રેમ કરવો એટલે એના સુખની મનોકામના રાખવી તમારી જાતની સુખાકારી માટે તમે કેટલી પ્રબળ ઈચ્છા રાખો છો?

''બીજાઓને સહન કરો અને તેમના માટે ભોગ આપો.'' આ પ્રકારના શહાદતના સિધ્ધાંતનો જમાનો આથમી રહ્યો છે.

આધુનિક જમાનામાં નવું સૂત્ર આવ્યું છે, ''લવ અવર સેલ્ફ'' - ''આપણી જાતને ચાહો.''
જો આપણે સમગ્ર માનવજાતને ચાહવા માંગતા હોઈએ તો સૌપ્રથમ માનવતાના એકમ સમી આપણી જાતને ચાહવી જોઈએ. જે માણસ પોતાને માન નથી આપતો એ બીજાને પ્રેમ નહિ આપી શકે. માણસે સૌપ્રથમ પોતાની જાતને બુધ્ધિપૂર્વક અને હૃદયપૂર્વક સમજવી પડે.

''મારી જાતને ચાહવા'' આ પાઠ હું ઘણા વર્ષોથી શીખી રહ્યો છું. અને મને લાગે છે કે હું એમાં સફળ રહ્યો છું. હું મારી જાતને ચાહતા શીખી ગયો છું. પરંતુ કોઈને ચાહવું એટલે શું? એની વ્યાખ્યા પરથી મારી જાતને ચાહવાનું માપ મેં કાઢ્યું ત્યારે મને સમજાયું કે હજી તો હું સપાટીને જ ફંફોસ્યા કરું છું.

કોઈને પ્રેમ કરવો એટલે એના સુખની મનોકામના કરવી. શું હું મારા પોતાના સુખની ઈચ્છા રાખું છું? પ્રથમ દ્રષ્ટિએ તો પ્રત્યેક જણ એમ જ કહે કે હું મારા માટે દુઃખની કલ્પના ક્યારેય ન કરું. પરંતુ, વાસ્તવમાં આ કેટલું સાચું છે? નીચે કેટલાક પ્રશ્નો છે તેના પ્રમાણિકપણે જવાબ આપીને તમારી જાતની સુખાકારી માટે તમે કેટલી પ્રબળ ઈચ્છા ધરાવો છો તેનું માપ કાઢો.

* શું હું સતત કામ કરતો રહું છું? કામ... કામ... અને કામે મને જીવંત વ્યક્તિને બદલે વસ્તુ બનાવી મૂક્યો છે?

* મને હાનિકર્તા તથા હતાશાની ગર્તામાં ધકેલે એવી પરિસ્થિતિમાં ઢસરડા કર્યા કરવાનું હું પસંદ કરું છું?

* શું હું મારી પોતાની ઘરેડ, નિયંત્રણઓ અને મર્યાદાઓમાંથી મારી જાતને મુક્તિ આપવા માગું છું?

* વર્તમાનની સુરક્ષિત જગ્યાએથી વિપુલ આનંદ આપે એવી અજાણી જગ્યાએ જતાં મને ડર લાગે છે?

* મારી જાતની સુખાકારી માટે જોખમો ઉઠાવવા હું તૈયાર છું?

આપણે જેને પ્રેમ કરીએ છીએ તેને આપણાથી બને તે શ્રેષ્ઠતમ આપવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ. જો હું મારી જાતને ચાહતો હોઉં તો શા માટે...

* હું મારી જાતને ઉત્તમ ખોરાક નથી આપતો?

* હું મારી જાતની પ્રેમપૂર્વક સંભાળ નથી લેતો?
શા માટે હું મારું કામ, મારી ડેડલાઈન, મિત્રો, બિલ્સ, સામાજિક જવાબદારીઓ, પત્ની, સંતાન વગેરેને મારી જાત કરતાં વધારે અગ્રતાક્રમ આપું છું?
જો હું મારી જાતને ચાહતો હોઉં તો મને લાભકારક વસ્તુઓ માટે હું બીજા બધાને બાજુએ મૂકી શકું.

* શું હું નિયમિત ચાલવા માટે સમય કાઢું છું?

* પૌષ્ટિક આહાર લેવાની કાળજી રાખું છું?

* મિત્રો સાથે આનંદદાયક ચર્ચા અને મારા મનોરંજન માટે સમય કાઢું છું?

* મારી પાસે જે છે એમાંથી શ્રેષ્ઠતમ હું મારી જાતને આપવાની કોશિષ કરું છું કે પછી મારા વ્યસ્ત દિવસ પછીનો વધ્યો ઘટયો સમય હું મારી જાતને આપું છું?

* મારી અત્યારની જીવનશૈલીને જાત પ્રત્યેનો પ્રેમ કહેવાય? શું આનું નામ જાતને ચાહવું?
આપણે જેને પ્રેમ કરીએ છીએ તેની ભૂલ, અણઆવડત, મર્યાદા, અધુરપ વગેરેનો સ્વીકાર કરી એ વ્યક્તિ આપણી જિંદગીમાં આવી એને જ આપણું સદ્ભાગ્ય સમજીએ છીએ.

* શું આપણે પરફેક્ટ ન હોઈએ તો પણ આપણે આપણી જાતનો સ્વીકાર કરીએ છીએ? શાબાશી આપીએ છીએ?

* ''શું આપણે ભૂલ કરીએ તો કશો વાંધો નહિ, એ તો ભૂલ થાય...'' એવું વલણ દાખવીએ છીએ?

ઉપરના પ્રશ્નોના પ્રામાણિક જવાબો આપવાથી મને લાગે છે કે હું મારી જાતને ચાહું છું એવું વિધાન કરવા હું શક્તિમાન નથી.

હું મારી જાતને ચાહવાના ધ્યેયની દિશામાં નક્કર પગલાં ભરવાનું આજથી જ શરૃ કરું છું.
કલ્પના કરો કે તમે તમારી જાતના પ્રેમમાં છો. તમારા આ સ્વપ્ન પ્રેમીને તમારા પ્રેમની ખાતરી કરાવવા તમે શું આપશો?

પુષ્પ ગુચ્છ, ભેટ સોગાદ, પિક્ચર કે નાટકની ટિકીટ, અઠવાડિયાની મધ્યમાં એક રજા અથવા તો ફોન કે કોઈપણ પ્રકારની જવાબદારીથી દૂર વીક એન્ડ?

તમારી જાતને ઉપરનામાંથી કંઈક અથવા બધું આપતા રહો. તમારી જાત સાથે પ્રેમપૂર્વક વર્તન કરવાનું ચાલુ રાખો. સેલ્ફ લવના રોમાન્સનો આનંદ માણો!

તમારૃં બધું જ કામ પુરું થઈ જાય અને તમે થાકીને લોથપોથ થઈ જાવ એ પહેલા તમે જાણે તમારી

જાતને બિનશરતી ચાહતા હો એવો અભિનય તો આજથી જ કરવા માંડો.

તમે કોઈ વ્યક્તિના ગળાડૂબ પ્રેમમાં હો અને તેને બિનશરતી પ્રેમ આપતા હો એ રીતે તમારી જાતને ચાહવાનું તમે આજથી જ શરૃ કરો.

દુનિયામાં તમે જે વ્યક્તિને સૌથી વિશેષ ચાહતા હો તેને તમે શું આપશો? એ વ્યક્તિને તમારી પાસેથી શું મેળવવું ગમશે? યાદ રાખો તમે તમારી જાતને ચાહો છો ત્યારે આપવાનું પણ તમારે છે અને શું લેવું છે એની પસંદગી પણ તમારી છે. તમારા પ્રેમીને શું જોઈએ છે તેની ધારણા તમારે કરવાની નથી. તમે જાણો જ છો તમારે તમારી પાસેથી શું જોઈએ છે. ભીતરમાં ડોકીયું કરો અને તમારી જાતને પૂછી લો, ''બોલ ડીયર... શું જોઈએ છે? જે જોઈએ તે ઉપહાર આપવા તૈયાર છું.''

વ્યક્તિત્વ વિકાસની દિશામાં, સફળતાની દિશામાં જીવન વિજેતા બનવાની દિશામાં, તનાવમુક્તિની દિશામાં કૂચ કરવી હોય તો આ મહત્ત્વના સિધ્ધાંતને સમજી લો. હું જેવી છું એવી મારી જાતનો સ્વિકાર કરું છું, મારી જાતને ચાહું છું.

આધુનિક કેરિયર સ્ટ્રેસ, ટાઈમ રેસમાં આપણે આપણી જાતથી અજાણ્યા થઈ ગયા છીએ. અમેરિકન કવિ ડેરેક વૉલ્કોટે તેની કવિતામાં કહ્યું છે...

એક દિવસ મારે ઘેર એક અજાણ્યો માણસ આવ્યો. આ અજાણ્યો માણસ એટલે બીજું કોઈ જ નહિ પણ આ દુનિયાદારીમાં ખોવાયેલી આપણી પોતાની જ જાત. આવો માણસ આપણે બારણે પરોણો થઈને આવે તો એને ટાળવો ન જોઈએ, પંપાળવો જોઈએ. એ આપણને ઢંઢોળવા આવ્યો છે. એનો આદર સત્કાર કરવો જોઈએ, પાસે બેસાડવો જોઈએ. ખોવાયેલી આપણી જાતનો સ્વિકાર અને સત્કાર કરવો જોઈએ. એની સાથે મિજબાની માણતાં માણતાં જીવનનો ઉત્સવ ઉજવી... કોઈ મિલ ગયા... અને 'આઈ લવ યુ' ગાતાં ગાતાં ઝૂમી ઉઠવું જોઈએ. યાદ રાખો આ જ વ્યક્તિ તમને સફળતાની ટોચ પર બેસાડશે. એટલે જ કહું છું... જાતને ચાહો... શાબાશી આપો અને જીવન વિજેતા બનો.

ન્યુરોગ્રાફ ઃ જો તમારી પાસે સમય ન હોય તો તમારી જાતને પૂછો કે ''આ તમારી સિદ્ધિ છે કે સમસ્યા?''

 

- મૃગેશ વૈષ્ણવ